|
سینما |
| سالروز مرگ "دیانا لین" |
|
"دیانا لین" بازیگر آمریکایی فیلمهای سینمایی 18 دسامبر1971 در 45 سالگی درگذشت. معروفترین فیلم او "داستان آناپولیس: هرچه که آسان به دست آید آسان هم از دست می رود" عنوان دارد. دیانا در فیلمها عمدتا نقش دختران ساده دل از همه جا بی خبر را برعهده می گرفت. |
|
|
|
|
|
در قلمرو اندیشه |
| سالروز در گذشت « برنشتاین» صاحب فرضیه تعدیل مارکسیسم ،و تاکید بر پیاده کردن تدریجی و مرحله به مرحله سوسیالیسم |
|

|
ادوارد برنشتاین Eduard Bernstein صاحب فرضیه تعدیل مارکسیسم 18 دسامبر سال 1932 در 82 سالگی در گذشت . کمونیستها تا زمان فروپاشی شوروی برنشتاین را یک تجدید نظر طلب می خواندند که اینک راه او را در پیش گرفته اند. برنشتاین ، یک روزنامه نگار آلمانی ، نخست از پیروان سرسخت مارکسیسم ( سوسیالیسم علمی ) بود و آن را تنها راه نجات بشر از بدبختی ، غم ، جنگ و تباهی می دانست و با این افکار چون نتوانست در آلمان به کار روزنامه نگاری ادامه دهد به انگلستان رفت و در آنجا به مدت 21 سال به انتشار روزنامه پرداخت . با توجه به روانشناسی بشر ، برنشتاین بعدا پاره ای از اصول مارکسیسم را غیر عملی دید و به نشر نظرات خود در روزنامه سوسیال دمکرات Der Sozial Demokrat دست زد . یکی از موارد اختلاف نظر برنشتاین با مارکسیسم این بود که عقیده داشت طبقه متوسط جامعه نباید از میان برداشته شود ؛ همین نتیجه ای که چین در تجریه ای که از سال 1982 آغاز کرده به آن رسیده و بسیاری از احزاب کمونیست دیگر هم به آن گردن نهاده ، و پذیرفته اند که ساختن بنای سوسیالیسم باید تدریجی، و شروع آن از سوسیال دمکراسی باشد. مورد اختلاف دیگر این بود که برنشتاین باور نداشت که کاپیتالیسم با تضادهای داخلی اش از درون متلاشی شود . طبق فرضیه برنشتاین ، طبقه زحمتکش یک جامعه باید نخست روشن شود ، رشد کند و به تدریج به صورت یک وزنه سیاسی در آید و از راههای دمکراتیک به قدرت ( حکومت ) برسد و یا این که سهم چشمگیری از آن را به دست آورد و از این جایگاه به تضعیف بنیادهای کاپیتالیستی بپردازد. آنگاه با سوسیال دمکراسی آغاز و سپس ، مرحله به مرحله، سوسیالیسم را جایگزین آن سازد و در جریان عبور از مراحل باید مراقب فرصت طلبان باشد که خود را داخل نکنند که ورود آنان ، تکامل را از مسیر خود منحرف و با شکست رو به روخواهد ساخت ( دهها سال بعد ، شکست سوسیالیسم در شوروی و اروپای شرقی درستی اخطار برنشتاین را که همانا برحذر بودن از فرصت طلبان است ثابت کرد). یکی از مثالهای او از این قرار است که شکارچی ماهر ، نخست شکار خود را خسته می کند و از پای در آوردن شکار خسته کار بسیار آسانی است ، ولی باید توجه داشت که در این شرایط هم هر فرد و گروهی می خواهد آن را شکار کند . باید مراقب فرصت طلبان بود. وی می گوید که تنها ، با ورود طبقه کارگر به پایگاههای قدرت نمی توان زیربنای کاپیتالیسم را ویران ساخت به گونه ای که قابل مرمت کردن نباشد ؛ باید همزمان کارهای بد و خصلت های سوء کاپیتالیسم را برای مردمی که هنوز روشن نیستند افشاء کرد تا ریشه کنی کاپیتالیسم در ذهن آحاد مردم نقش بندد و برای رسیدن به این هدف به یاری روشنفکران نیاز است. بنابر این ، در بطن مبارزه نیاز به یک طبقه رو شنگر است از جمله اهل جراید ، کتاب نویسان مخصوصا داستان نویسان که حرفهایشان در مغز عوام الناس فرو می رود ، اصحاب نمایش (تئاتر و سینما ) . وی نقش روشنفکران ( نویسنده ، روزنامه نگار ، هنرمند و مدرس) در ویران ساختن بنای کاپیتالیسم و استثمار و هر گونه بنیاد ارتکاب ظلم را با انعکاس زشتی های آنها بیش از هر عامل دیگر دانسته و گفته است که تخریب آن بنیادها با قلم ، بیان و هنر به گونه ای است که مرمت پذیر نخواهند بود، زیرا که نوشته و بیان در اذهان افراد نقش می بندد و آنان را به صورت دشمن آشتی ناپذیر استثمارگران و ستمگران در می آورد. بزعم برنشتاین، یک کتاب داستان ؛ یک مقاله مستدل ؛ یا یک نمایش ، یک تصویر و حتی یک قطعه شعر و یک کاریکاتور می تواند جامعه ای را منقلب و آماده پذیرفتن هر تغییر و انجام هر اقدام کند. برنشتاین در توضیح این نظر یه خود گوید: تا طبقه زحمتکش که نگران تامین معاش روزانه است ، متوجه آینده و احقاق خود نشود و به مجالس و به دنیای قلم و تریبون راه نیابد نمی توان به پیروزی امیدوار بود . با طبقه متوسط که از نظر شمار برتر از طبقه بالا ست و کارایی زیاد دارد نباید در افتاد که بدون کمک این طبقه ، پیروزی زحمتکشان و اشتثمار شوندگان غیر ممکن خواهد شد ، زیرا که طبقه بالا نیروی بازدارنده زحمتکشان را از طبقه متوسط به دست می آورد و بدون داشتن چنین عاملی نمی تواند به سلطه خود ادامه دهد(بر خر مراد سوار باشد). به عبارت دیگر طبقه بالا که پاسدار کاپیتالیسم است با اسب طبقه متوسط می تازد . بنا براین ، تا طبقه متوسط که از دو طبقه دیگر دانش، مهارت و کارایی بیشتری دارد و کارگزار طبقه اول است مطمئن نشود که با فرو پاشی کاپیتالیسم منافع خود را از دست نخواهد داد دشوار است که تمام عیار در خدمت زحمتکشان قرار گیرد . پس ، یک طالب سوسیالیسم به همان اندازه که طبقه متوسط را به سوی خود می طلبد باید به سوی این برود ، و نتیجه این کار همان سوسیال دمکراسی یعنی راه میانه است که پس از پادار شدن چاره ای جز حرکت به سوی سوسیالیسم کامل ندارد. برنشتاین با انقلاب پرولتاریا مخالف است و می گوید که از این طریق ، پیروزی کوتاه مدت خواهد بود ؛ زیرا که چنین انقلابی همه چیز را می خواهد برق آسا زیر و زبر کند که برای پیشرفت چیزی باقی نمی ماند و چون انقلابیون ، بدون داشتن تجربه لازم - خود می خواهند امور را به دست گیرند باعث پشیمانی و عدم رضایت توده ها می شوند و در این شرایط برای حفظ نظم ، دیکتاتوری نظامی و یا هر شکل دیگر جای دیکتاتوری طبقه کار گر را خواهد گرفت و توده مردم حسرت گذشته را خواهندخورد . برنشتاین با این استدلال نتیجه می گیرد که به جای انقلاب باید تحول کرد. برنشتاین حاضر نمی شود کلمه ای درباره مدینه فاضله بشنود . او می گوید که اگر به موازات تحول در جهت سوسیال دمکراسی و تکامل ، سطح فهم و آگاهی ها و دانش مردم بالانرود موفقیت به دست نخواهد آمد. برنشتاین در یکی از رساله هایش نوشته است : نباید به یک انقلاب قاطع امید بست ، باید از طرق دمکراتیک و مسالمت آمیز قدرت را در جامعه به دست گرفت . باید وجدان و ضمیر عوام الناس و طبقه ساکت را روشن ساخت و فعال کرد و به آنان فهماند که نباید تنها در اندیشه امرار معاش روزانه خود باشند ، باید به سوی برابری کامل و عدالت اجتماعی - اقتصادی پیش بروند ؛ زیرا که آزادی سیاسی برای خوشبخت زیستن و دغدغه نداشتن کافی نیست . برنشتاین اندرز داده است : مردم نسبت به اخلاقیات ، بااین که گاهی خودشان آن را نقض می کنند حساسیت دارند و به کسی اعتماد می کنند که ضعف اخلاقی نداشته باشد ؛ بنابر این مبارزان راه سوسیالیسم ، نخست باید خود را مجهز به سلاح اخلاقیات کنند و نمونه باشند تا مردم حرف و عمل آنان را بپذیرند و حمایتشان کنند. |
|
|
| زاد روز مردی که به سوسیال دمکراسی وفادار بود |
|

|
ویلی برانت Willy Brandt ، مردی که بیش از هر کس دیگر به سوسیال دمکراسی وفادار بود 18 دسامبر سال 1913 در آلمان به دنیا آمد و در سال 1992 در گذشت . وی از جوانی پیرو سوسیال دمکراسی که در آلمان آن زمان «راه سوم» خوانده می شد . پس از روی کار آمدن هیتلر چون حاضر به دست کشیدن از این فکر نبود به نروژ پناهنده شد و به کار روزنامه نگاری پرداخت . پس از تصرف نروژ به دست نیروهای هیتلر به سوئد گریخت .وی در این مدت دمی از کمک به گسترش سوسیال دمکراسی غافل نبود . پس از جنگ به وطن خود بازگشت و در زنده کردن حزب سوسیال دمکرات آلمان فعالیت بسیار کرد و نماینده پارلمان شد . سپس به مدت 9 سال شهردار برلن غربی بود . سه سال وزیر خارجه و 5 سال صدر اعظم آلمان بود و باشوروی و آلمان شرقی راه مسالمت در پیش گرفت و از بانیان اتحادیه اروپا بشمار می رود و به همین دلیل در سال 1971 برنده جایزه صلح نوبل شد . هنگامی که رئیس دفترش متهم به جاسوسی برای بلوک شرق شد، این رویداد را نتیجه ضعف انتخاب خود اعلام داشت و از صدارت عظمای آلمان کنار رفت ، اما تاپایان عمر به مدت 16 سال رئیس مرکز جهانی احزاب سوسیالیست بود و مهمترین اثر او « تحول سوسیالیسم » است که کتابی است جامع . حزبی را که او ازهیچ به وجود آورد هم اکنون زمام امور آلمان را به دست دارد . ویلی برانت نامی است که پس از فرار از آلمان بر خود نهاد که شناخته نشود. |
|
|
|
|
|
سایر ملل |
| نخستین پرواز و آغاز کار صنعت هواپیما سازی |
|

|
| برادران رایت: ارویل ـ ویلبر |
17 دسامبر سال 1903 در صحرای «کیتی هاک» ایالت کارولینای شمالی آمریکا برادران رایت ( ارویل و ویلبر رایت Orvill & vilbur Wright) هواپیمایی را که در کارگاه دوچرخه سازی شان بر پایه استفاده از مقاومت هوا ساخته بودند به صورتی که در عکس دیده می شود به پرواز در آوردند که به عنوان نخستین پرواز بشر با هواپیما ثبت شده است. روزنامه های آن زمان آمریکا در گزارش های خود از نخستین پرواز، هواپیمای برادران رایت را "ماشین پرنده" نام گذارده بودند. برادران رایت 18 دسامبر ، یک روز پس از نخستین پرواز که پیروزمندانه بود ، از دولت آمریکا خواستند که اختراع آنان را خریداری کند. وزارت جنگ آمریکا مامور بررسی این درخواست شد و پس از مذاکره و مشاهده اختراع، تصمیم گرفت براداران رایت را به خدمت بگیرد و کمک مالی به تکمیل این صنعت بکند. در دسامبر 2003 به مناسبت صدساله شدن این اختراع، درهمان محل (کیتی هاک) مراسمی برگزار شد . قرار بود در این مراسم یک المثنای هواپیمای برادران رایت که اخیرا ساخته شده بود به پرواز در آید ، ولی این پرواز تا ساعت ها به سبب نوزیدن باد مساعد به انجام نگرفت و پس از آن هم یک بال هواپیما هنگامی که برای پرواز به حرکت درآمده بود به زمین گیر کرد و برنامه لغو شد. به عبارت دیگر ،توفیق برادران رایت صد سال پیش از آن بیشتر بود.
|

|
| نخستین پرواز (17 دسامبر1903) |
|

|
| 17 دسامبر 2003 قسمت راست بال المثنای هواپیمای برادران رایت به زمین گیر کرد و موفق به پرواز نشد |
|
|
|
| درگذشت سوسیالیست انقلابی فرانسه ، Edouard Vaillant |
|

|
| Edouard Vaillant |
Edouard Vaillant سوسیالیست معروف فرانسوی در این روز در سال1915 در 75 سالگی درگذشت. وی که از جوانی به اندیشه سوسیالیسم معتقد شده بود و آن را در فرانسه تبلیغ می کرد در 1871 - زمانی که ارتش آلمان پس از غلبه برارتش فرانسه به حومه پاریس رسیده بود از ایجاد کنندگان "کمون پاریس" و رد هرگونه دولت به صورت گذشته بود . وایلان و یارانش همه دشواری ها و جنگها را نتیجه وجود دولتها می پنداشتند که سران آنها سوای خواست مردم عمل می کرده ،و تنها در پی منافع خود بوده اند. وی پس از سرکوب شدن خونین کمون پاریس به انگلستان گریخت و به کارل مارکس که در آنجا بود پیوست. در غیاب ،درپاریس او را به اعدام محکوم کردند که سالها بعد این حکم لغو شد و وایلان به وطن بازگشت و به نمایندگی مجلس فرانسه انتخاب شد. وی در سال 1900 با کمک همفکرانش حزب سوسیالیست انقلابی فرانسه را تاسیس کرد، ولی پنج سال یعد با ادغام این حزب با حزب سوسیالیست موافقت کرد و تا پایان عمر به فعالیت در آن ادامه داد . وایلان تا پایان عمر این باور خود را از دست نداد که جامعه بدون "دولت به صورتی که وجود داشت" بهتر می تواند به زندگی خود ادامه دهد و خواهان کاهش اختیارات دولتها و اداره کشور توسط شورا ها بود. |
|
|
| سرانجام مبهم " محمد شهو " |
|

|
محمد شهو |
جسد محمد شهو Mehmet Shehu مرد شماره 2 آلبانی را 18 دسامبر 1981 پس از این که مورد سوءظن انور خوجه رهبر وقت قرار گرفت در خانه اش یافتند و اعلام کردند که خودکشی کرده و چون خودکشی کاری ناپسند اعلام شده بود او را در نقطه ای دور دست که کمتر کسی از آن اطلاع داشت دفن کردند. در پی اعلام مرگ شهو که چهار دهه وزیر و نخست وزیر و از سران حزب حاکم آلبانی بود وی را متهم کردند که جاسوس سه جانبه یوگوسلاوی، شوروی و آمریکا ! بود. شهو که هنگام مرگ 68 ساله بود در جوانی افسر ارتش شده بود و چون افکار کمونیستی داشت به حمایت از چپ های اسپانیا در جنگهای داخلی این کشور شرکت کرده بود و پس از شکست چپها از نیروهای ژنرال فرانکو، به فرانسه منتقل شده بود و درجریان اشغال آلبانی به نیروهای مقاومت پیوسته و به فرماندهی بخشی از آنها رسیده بود و پس از جنگ که حکومت آلبانی به دست کمونیستها افتاده بود در حزب و دولت صاحب مقام شده بود. وی پس از شرکت در یک دوره نظامی در شوروی به درجه سرلشکری رسیده بود. پس از جدایی آلبانی از بلوک شوروی، این شهو بود که آن کشور را در کنار چین قرار داد ولی در آغاز دهه 1980 ادامه انزوای آلبانی را به مصلحت نمی دید و درجلسات حزبی به آن اشاره می کرد که مورد سوء ظن انور خوجه رئیس کشور قرار گرفت و .... بعدا گفته شد که شهو خودکشی نکرده بود بلکه به دستور انور خوجه او را کشته بودند. پس از فروپاشی دولتهای کمونیستی اروپا ،محل دفن شهو به دست آمد و بقایای جسد او به خانواده اش تحویل گردید. |
|
|
| روزی که بی نظیر بوتو شوهر کرد |
|
بی نظیر بوتو سیاستمدار پاکستانی که دوبار هم رئیس دولت این کشور شده بود 18 دسامبر 1987 با آصف علی زرداری ازدواج کرد. در طول حکومت دوم بی نظیر بر پاکستان شوهر او متهم به سوءاستفاده از قدرت همسرش شده و بعدا تحت تعقیب قضایی قرار گرفته و زندانی شده بود.
|

|
| بی نظیر و شوهرش | |
|
|
| زنی که به خاطر حفظ محیط زیست دو سال بالای درخت زندگی کرد |
|
بانو "جولیا هیل" 18 دسامبر 1999 پس از دریافت قول ضمنی که قطع درختان " چوب قرمز " کالیفرنیا موقف خواهد شد که از بلندترین درختان روی کره زمین هستند و عمر بعضی از آنها از هزار سال تجاوز می کند به زندگی خود روی درخت پایان داد. جولیا از سال 1997 در ارتفاع 60 متری از زمین روی شاخه یک درخت "رد وود" هزار ساله در منطقه هومبولت ایالت کالیفرنیای آمریکا زندگی می کرد. وی که از مبارزان بنام حفظ محیط زیست است شنیده بود که می خواهند درختان آن منطقه از جمله آن درخت هزار ساله را قطع کنند و چون از راه مذاکره و توسل به مقامات مربوط و نطق و مقاله موفق نشده بود از این کار ممانعت کند بربلای یکی از درختان هزار ساله که خود او نامش را " لونا " گذارده بود مسکن گزید و در آنجا زندگی می کرد تا اگر آن درخت را قطع کنند او هم کشته شود. جولیا در باره زندگی دو ساله خود روی شاخه های این درخت، کتابی به روش "روزنگار" تحت عنوان Legacy of Luna منتشر ساخته که پر فروش اعلام شده است.
|

|
| دوعکس از جولیا بر بالای درخت | |
|
|
| ... و بالاخره جورج دبلیو بوش رئیس جمهوری آمریکا شد |
|

|
| جورج دبلیو بوش |
18 دسامبر سال 2000 کالج انتخاباتی آمریکا جورج دبلیو بوش را رئیس جمهوری این کشور اعلام کرد. برسر شمارش آراء در ایالت فلوریدا که برادر بوش فرماندار آن بود اختلاف پدید آمده بود و این اختلاف اعلام نتیجه انتخابات را 36 روز معلق ساخته بود که در تاریخ آمریکا بی سابقه بود. بر سرشمارش آراء مناطقی از این ایالت میان ال گور نامزد حزب دمکرات و جورج یوش نامزد حزب جمهوریخواه و در نتیجه دو حزب اختلاف افتاده بود و کشمکش ادامه داشت که روز 9 دسامبر دادگاه عالی فلوریدا رای داد که 45 هزار رای مورد اختلاف باردیگر و با دقت و با دست شمارش شوند . حزب جمهوریخواه که با این طرز شمارش مخالف بود به دیوان عالی آمریکا مراجعه کرد و این دیوان 12 دسامبر با اکثریت پنج رای در برابر چهار رای دستور داد که دوباره شماری آراء متوقف شود و به این ترتیب جورج یوش برنده اعلام شد. ال گور که در مجموع آراء بیشتری داشت، نخست مصمم بود که نپذیرد ،ولی 13 دسامبر از این تصمیم منصرف شد و اعلام داشت که تصمیم دیوان عالی را می پذیرد زیرا نمی خواهد که به وحدت ملی آسیب برسد. |
|
|
|
|
|
برخی دیگر از رویدادهای 18 دسامبر |
|
1565: بنه دتو وار چیBenedetto Varchi تاریخدان،نویسنده و شاعر ایتالیایی در 62 سالگی درگذشت. |
|
1805: یوهان فون هردرHerder فیلسوف آلمانی در 59 سالگی درگذشت. |
|
1844: لودیگ وان برنتانو اقتصاد دان آلمانی و صاحب فرضیه استفاده از اهرم نرخ بهره برای تنظیم بازار به دنیا آمد. |
|
1865: مراحل تصویب اصلاحیه 13 قانون اساسی آمریکا که ضمن آن بردگی در این کشور غیر قانونی و منع شده است تکمیل شد و از این روز قدرت اجرایی یافت. |
|
1940: اسنادی که پس از جنگ جهانی دوم به دست آمد نشان می دهد که هیتلر در این روز( حدود شش ماه پیش از آغاز تعرض و در زمانی که دم از دوستی با دولت مسکو می زد ) دستور محرمانه آماده شدن برای یک حمله گسترده نظامی به قلمرو شوروی تا رسیدن به منابع نفت قفقاز و خاورمیانه را به ستاد ارتش آلمان داده بود. |
|
1944: دیوان عالی آمریکا آمریکا نقل مکان موقت ژاپنی تبارهای آمریکا را که دو سال پیش از آن انجام شده بود مشروط بر این که نام آن در مورد آن دسته که وفادار به آمریکا هستند " بازداشت " گذاشته نشود تاییذ کرد. |
|
1956: ژاپن به عضویت سازمان ملل پذیرفته شد. این کشور پس از جنگ جهانی دوم سالها تحت اشغال نظامی آمریکا بود. |
|
1957: نخستین مرکز اتمی غیر دولتی تولید نیروی برق در " شیپینگ پورت" ایالت پنسیلوانیای آمریکا آعاز بکار کرد. |
|
1969: مجازات اعدام در انگلستان غیر قانونی اعلام شد. |
|
1971: الکساندر ترادوفسکی روزنامه نگار شوروی و سردبیر نشریه« صلح » که نوشته بود غرب نفت خاورمیانه را به مفت می برد و از در آمد آن اسلحه می سازد و از کشورهای ضعیف از جمله ممالک نفتخیز باج می گیرد در گذشت . |
|
1972: مرحله شدید بمباران هوایی قسمت شمالی ویتنام از سوی آمریکا آغاز شد. |
|
1980: الکسی کاسیگین معروف به دولتمرد بی خاصیت که سالها نخست وزیر شوروی بود در 76 سالگی براثر حمله قلبی فوت شد. |